Excellente leerlingen verdienen een excellente omgeving

Door: David Huijzer

InCT gaat over innovatief uitgeven, ook innovatief educatief uitgeven. Deze keer wil ik het hebben over materiaal voor hoogbegaafde kinderen. Want leerlingen die méér kunnen, hoe bieden wij die adequaat onderwijs? In een omgeving die hen in staat stelt om ook inderdaad te excelleren? Het is een hot item momenteel in onderwijsland. Veel scholen worstelen tegenwoordig met deze vraag. Algemeen is in onderwijsland inmiddels wel het inzicht doorgebroken dat de zorg op scholen zich niet alleen moet richten op de uitval aan de onderkant maar dat óók hoogbegaafde leerlingen, de leerlingen die aan de bovenkant uitvallen zeg maar, aandacht behoeven. Scholen willen daar wel wat aan doen. Maar wat?
(auteur: Ronald Philipsen)

De eerste vraag die scholen zich stellen is: hebben wij wel voldoende uitdagend materiaal? Lessen waarmee die leerlingen zelfstandig aan de slag kunnen? Een korte speurtocht leert ons, dat er met name op internet meer dan voldoende te vinden is. Lesideeën, webkwesties, internetopdrachten, tips en suggesties te kust en te keur. Typ in Google maar eens in: 'lesopdrachten hoogbegaafdheid' en u weet wat ik bedoel.

De tweede vraag van de school: hoe kunnen deze leerlingen autonoom aan de slag? Een elektronische leeromgeving (ELO) lijkt dan ideaal. Liefst een omgeving die niet alleen content (lessen) biedt maar ook een context. Dus een omgeving waarin een en ander in samenhang wordt aangeboden.Maar ook de meeste ELO’s beperken zich tot het aanbieden van uitgewerkte leeropdrachten voor hoogbegaafde kinderen. Met daaromheen tips, bijvoorbeeld om de leerling te stimuleren of de leerkracht te helpen organiseren. Didactische principes van hoogbegaafdheidsonderwijs worden uitgelegd.

Excellente leerlingen zijn naar mijn mening echter het meest gebaat bij een omgeving waarin de didactiek voor hoogbegaafden in het systeem zélf zit opgesloten. Een virtuele omgeving dus die zich niet beperkt tot het aanbieden van lesmateriaal en het geven van een toelichting daarop. Een omgeving waarin leerlingen actief en met elkaar , met gelijkgezinden dus, aan de slag kunnen, nee zelfs moeten gaan. Een omgeving waarin niet alleen aan cognitieve maar ook aan andere vaardigheden wordt gewerkt, op sociaal-emotioneel gebied maar ook op het gebied van 'leren leren'. Denk bijvoorbeeld aan verplichte interactie, tips kunnen geven, omgaan met feedback, discussiëren, samenwerken, aan de slag gaan met persoonlijke leerdoelen.

Gelukkig wordt deze visie ook ondersteund door anderen. Eind maart ontvingen wij de IPON award 2012 voor het meest innovatieve onderwijsconcept met ICT voor VAL junior Excellent. Volgens de jury, Louis Hilgers, onder andere "omdat de aanpak op innovatieve wijze inspeelt op de vaardigheden van de 21e eeuw, zoals het gebruik van social media." Een mooie steun in de rug om innovatief te blijven uitgeven.