Vrij onder voorwaarden

Wat is creative commons?

voeg toe aan mijn kennisbank
Vrij onder voorwaarden

Er zijn verschillende redenen om creatieve producten, zoals artikelen, boeken, foto’s of video’s, gratis weg te geven. Bijvoorbeeld omdat de content niet zodanig uniek is dat je er geld voor kunt vragen, of omdat je via het verspreiden van de producten je vakmanschap wilt etaleren, of omdat je vindt dat geven beter is dan krijgen. Maar dat iemand geen geld voor zijn werken vraagt wil niet zeggen dat iedereen er zomaar mee aan de haal mag gaan. De maker kan beperkingen opleggen aan de manieren waarop zijn werk gebruikt mag worden. Om dat inzichtelijk te regelen is het concept van creative commons bedacht.

 

De maker kan verschillende beperkingen aan het gebruik bedingen. Om aan te geven welk gebruik is toegestaan en welk niet, zijn internationale regels opgesteld. Welke van kracht zijn wordt zowel via een juridische tekst, een voor leken toegankelijke tekst als een code aangegeven. Meestal staat bij het werk alleen de code. De codes beginnen allemaal met CC en eindigen met een getal dat de versie van de regels aangeeft. Bij digitaal gebruik wordt de code gelinkt aan de voorwaarden voor de licentie.

Naamsvermelding (CC BY 04)

De naam van de maker moet bij het werk vermeld worden. Het is toegestaan om het werk aan te passen (bijvoorbeeld een foto bij te snijden of een tekst te bewerken), maar daardoor mag de reputatie van de maker niet beschadigd worden. Ook mag niet de suggestie gewekt worden dat de maker met de aanpassingen instemt (tenzij dat expliciet het geval is). Als het werk aangepast is, moet erbij vermeld worden dat dat het geval is. Degene die het werk (her)gebruikt mag geen extra beperkingen opleggen aan degenen die het werk opnieuw zouden willen hergebruiken.

Naamsvermelding-gelijk delen (CC BY SA 04)

Het gebruik van het werk is toegestaan mits de naam van de maker vermeld wordt (zie hierboven). Bewerken mag, maar alleen als het product van die bewerking onder dezelfde voorwaarden aan anderen ter beschikking wordt gesteld.

Naamsvermelding-niet commercieel (CC BY NC 04)

Het gebruik van het werk is toegestaan mits de naam van de maker vermeld wordt. Bewerken is toegestaan waarbij dezelfde voorwaarden gelden die bij naamsvermelding vermeld staan. Aanvullende voorwaarde is dat de gebruiker geen commerciële doelstellingen heeft. Het is dus niet toegestaan om het werk te verkopen, maar ook niet om het in reclame te gebruiken of om het deel te laten zijn van een product dat verkocht wordt.

Naamsvermelding – Geen afgeleide werken (CC BY ND 04)

Het gebruik van het werk is toegestaan mits de naam van de maker vermeld wordt. Bewerken is niet toegestaan. Het werk kan alleen (her)gebruikt worden in de vorm waarin het origineel gepubliceerd is of ter beschikking is gesteld. Bij foto’s is bijsnijden niet toegestaan, bij video monteren niet, bij tekst mag geen woord gewijzigd worden. Ook mag het alleen onder dezelfde voorwaarden verder ter beschikking worden gesteld.

Combinaties

‘Naamsvermelding-gelijk delen’ en ‘Naamsvermelding-geen afgeleide werken’ kunnen gecombineerd worden met ‘Naamsvermelding-niet commercieel’. Dan gelden alle voorwaarden die bij de afzonderlijke licenties zijn genoemd. ‘Naamsvermelding-gelijk delen’ en ‘Naamsvermelding-geen afgeleide werken’ sluiten elkaar uit: als het niet is toegestaan om een werk te bewerken, kun je geen bewerking ter beschikking stellen.

Geen beperking (CC0)

Het kan ook zijn dat de maker geen enkele voorwaarde voor het (her)gebruik stelt. Dat betekent niet dat er helemaal geen beperkingen zijn. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan om het zodanig te bewerken dat de maker reputatieschade lijdt.

Publiek domein

Werken waarvan het auteursrecht is verlopen of die niet door het auteursrecht beschermd worden, vallen onder het publiek domein. Dat wil zeggen dat iedereen er gebruik van kan maken. Maar let op: het auteursrecht op een schilderij van Vermeer is weliswaar verlopen, op de foto van dat schilderij kan nog steeds het auteursrecht van de fotograaf rusten. Daarom wordt het Public Domain Mark toegevoegd aan werken waar geen auteursrecht (meer) op rust.
 
Dit is een bewerking (CC BY 04) van de officiële documentatie van creative commons.